|
Zgrupowaniem dowodził w dniach: 1-11 VIII [ciężko ranny w ataku na Stawki]. Po zranieniu swego zastępcy mjr. "Bolka" [25.VIII.44], powrócił ze szpitala i 27.VIII.44 ponownie objął dowodzenie. Od 5.IX.1944 dowódca wszystkich sił powstańczych walczących na Górnym Czerniakowie, w dniach 20-27.IX.44 na Mokotowie, do kapitulacji w Śródmieściu. |
|
|
szef sztabu mjr. dypl. BOLEK Wacław Janaszek, p.o. d-cy w dniach 11-25 VIII, ciężko ranny na Koźlej, zamordowany 27 IX 1944 w szpitalu polowym na Drewnianej 8 [Powiśle]. ppłk. TUR Stefan Tomków, od 25 VIII 1944 oficerowie sztabu mjr. SAWA Mieczysław Kurkowski, dowódca odwodu zgrupowania, ciężko ranny 25 VIII, zamordowany 27 IX 1944 w szpitalu polowym na Drewnianej 8 [Powiśle]. kpt. HORODYŃSKI Wacław Chojna kpt. TRZASKA Eugeniusz Konopacki, od 17 IX dowódca II rzutu zgrupowania szef łączności kpt. POLA Roman Kiźny kwatermistrz kpt. SZCZĘSNY Nowosielski, poległ 13 VIII 1944 ul. Miodowa por. KLARA Stanisław Wierzyński - od 14 VIII 1944 wywiad por. RĘBISZ Franciszek Hamankiewicz por. ZAREMBA Józef Wiliński ppor. JEŻ Stefan Miłkowski adiutanci ppor. TATAR Franciszek Jurecki - poległ 25 VIII 1944 por. KLARA Stanisław Wierzyński - od 5 IX 1944 oficer operacyjny pchor. BARNABA NN oficerowie do zleceń por. ADAM Roman Gronecki pchor. JARKO Zbigniew Koworodko por. BRZECHWA Roman Grzybowski, od 16 IX 1944 do 3 X 1944 oficerowie łącznikowi mjr. KMITA Wiktor Sztompke pchor. BIELAWA Zdzisław Sadowski st.ogn. SKAŁA Henryk Rajewski pchor. KOMAR Józef Kisielnicki szef saperów kpt. GRYF Leon Tarajkowicz szef uzbrojenia ppor. DANKO Bogdan Gawroński szef sanitariatu ppłk. SKIBA Cyprian Sadowski, dowódca komórki sanitarnej "Rola 81" kancelaria kpt. PRZEMYSŁAWA dr med. Zofia Maternowska, na Starówce lekarz w szpitalu Miodowa 23 DUSZPASTERSTWO OJCIEC PAWEŁ ks. Józef Warszawski - kapelan zgrupowania KOMENDANTKA łączniczek kpt. IRMA Anna Mazurkiewicz |
|
|
Brygada Dywersyjna BRODA 53 w składzie: |
|
1 VIII 1944 zgrupowanie "RADOSŁAW" liczyło łącznie około 2300 żołnierzy |
|
skład Brygady: kompania "TOPOLNICKI", kompania "DYSK", kompania motorowa "ŻUK", batalion "ZOŚKA" |
Dowódcy Brygady: kpt. mjr. ppłk. JAN Jan Kajus Andrzejewski, † 31 VIII Bielańska-Senatorska przebicie por. kpt. hm. JERZY Ryszard Białous, d-ca od 3 do 23 IX oficerowie sztabu: por. BRAT Ewaryst Jakubowski, cichociemny, adiutant, † 31 VIII Bielańska-Senatorska przebicie kpt. PODHORECKI Józef Hłasko, oficer do zleceń specjalnych, † 31 VIII Bielańska przebicie por. szczerba Czesław Jerzy Berowski, poczet d-cy, † 11 VIII 1944 Wola por. Szczerba Jan Kozubek, d-ca kompanii "Żuk", poczet d-cy, † 14 IX 1944 Okrąg 2 por. XEN Bolesław Stańczyk, od 3 IX 1944 z-ca dowódcy "BRODY 53" por. BROM Zygmunt Kujawski, szef sanitariatu |
por. kpt. TOPOLNICKI Jan Misiurewicz, ciężko ranny 13 IX 1944 ul. Okrąg, zamordowany 21 IX 1944 w szpitalu ul. Wilanowska 5. |
por. kpt. mjr. LENA Wanda Gertz |
|
JERZY por. kpt. Ryszard Białous, 1-31 VIII d-ca baonu, od 3 IX d-ca "BRODY 53" PIOTR POMIAN kpt. hm. Eugeniusz Stasiecki, z-ca d-cy, † 16 VIII getto SZCZERBA por. Jerzy Berowski, poczet d-cy, † 11 VIII Wola JUREK TK por. Jerzy Pepłowski, adiutant, dołączył 3 IX w Śródmieściu, † 16 IX ul. Okrąg XEN por. Bolesław Stańczyk, od 3 IX adiutant d-cy baonu, z-ca dowódcy "BRODY 53" BRZECHWA por. Roman Grzybowski, kwatermistrz baonu od 1 VIII do 15 IX OJCIEC PAWEŁ ks. Józef Warszawski, kapelan zgrupowania "Radosław" i baonu "Zośka" |
1. kompania "MACIEK" | BLONDYN por. phm. Andrzej Łukoski, † 18 VIII ul. Nalewki KMITA ppor. Henryk Kozłowski, p.o. d-cy komp. ranny 22 VIII SKALSKI ppor. Tadeusz Schiffers, p.o. d-cy komp. † 16 IX Wilanowska 18 |
| I pluton "WŁODEK" | TYKA por. Jerzy Golnik, † 9 VIII Wola, boisko "Skry" |
| II pluton | SKALSKI ppor. Tadeusz Schiffers, † 16 IX Wilanowska 18 PORAJ ppor. Stefan Kowalewski, p.o. d-cy plut. † 31 VIII Bielańska |
| III pluton | ZAGŁOBA ppor. Andrzej Sowiński, ciężko ranny 8 VIII Wola BORSUK sierż. pchor. Wiesław Brauliński, p.o. d-cy, † 8 VIII MARIAN plut. pchor. Marian Bielicki, † 15 VIII getto |
| IV pluton | KINDŻAŁ ppor. phm. Leszek Kidziński, † po 21 IX Wilanowska nr 18 |
2. kompania "RUDY" | MORRO plut. pchor. ppor. por. kpt. Andrzej Romocki, † 15 IX ul. Solec FLORIAN por. Jerzy Jagiełło, z-ca d-cy, † 14 VIII ul. Przebieg Drogosław plut. pchor., ppor. Jan Więckowski, kwatermistrz |
| I pluton "SAD" | JERZYK por. phm. Jerzy Weil, ranny 12 VIII, † 22 IX ul. Wilanowska SIELAKOWA ppor. Jacek Majewski, p.o. d-cy, † 31 VIII Bielańska |
II pluton "ALEK" | KOŁCZAN ppor. phm Eugeniusz Koecher, † 8 VIII cm. Ewang. MARYŚKA ppor. phm. Jan Jaworowski, zmarł z ran 10 X 1944 MAŁY JĘDREK ppor. phm. Andrzej Makólski, † 28 VIII KOLKA st. sierż. Czesław Nantel, † 31 VIII ul. Bielańska XIĄŻĘ por. phm. Andrzej Samsonowicz, † 15 IX ul. Solec LOLEK ppor. phm. Leonard Pecyna, † 18 IX ul. Wilanowska 18 |
| III pluton "FELEK" | KUBA por. phm. Konrad Okolski, † 11 VIII Wola, ul. Kolska CIELAK plut. pchor, Tadeusz Szajnoch p.o. d-cy, c. ranny, > na Żoliborz SŁOŃ por. phm. Jerzy Gawin, † 23 IX ul. Solec - próba przebicia |
3. kompania | GIEWONT por. hm. Władysław Cieplak, † 30 VIII ul. Zakroczymska 7 JAŚ CZARNY ppor. phm. Jan Wuttke, z-ca, † 19 IX Wilanowska TADEUSZ ppor. hm. Jan Kubacki, z-ca, † 19 VIII Szpital Jana Bożego |
| I pluton | HOWERLA ppor. hm. Stanisław Kozicki, † 22 VIII boisko "Polonii" |
| II pluton | MICHAŁ ppor. Michał Glinka |
pluton żeński "OLEŃKA" | ZOSIA DUŻA sanit. Zofia Krassowska, zm. z ran 6 VIII Szpital Wolski |
pl. pancerny "WACEK" | WACEK por. kpt. hm. Wacław Micuta |
Kedyw "KOLEGIUM A" | ŚNICA ppor. Bolesław Górecki, od 12 VIII dowodził plutonem w "Zośce" |
mjr. WITOLD - Tadeusz Runge, dowódca batalionu, cichociemny | |
kompania "ZGODA" | Zgoda kpt. Tomasz Wierzejski cc, przeznaczony do 30 DP AK |
| pluton "CZARNEGO" | CZARNY por. Marek Szymański z 27. Wołyńskiej DP AK |
| pluton "Głoga" | GŁÓG por. Cezary Nowodworski, cc, od 28 VIII d-ca komp. Zgoda, zaginął |
| pluton "RUSKIEGO" | RUSKI ppor. Marian Czarnecki |
| kompania "PIOTR" | PIOTR por. Zdzisław Zołociński z 27. Wołyńskiej DP AK |
| pluton "MIECZYKI" | MIECZ pchor. Mieczysław Kurzyna, pluton z KN |
| kompania "MOTYL" | MOTYL por. Zbigniew Ścibor-Rylski z 27. Wołyńskiej DP AK |
| pluton "TORPEDA" | TORPEDA ppor. Kazimierz Jackowski, z "MIOTŁY" |
| drużyna kurierów KG AK | STANISŁAW ppor. Zenon Ziemba, pol. Wola VIII |
| drużyna "FRANKA" | FRANEK por. Franciszek Gramza, pol. Wola VIII |
| drużyna "ROLICZA" | ROLICZ por. Józef Kaczmarek |
| drużyna "BRONKA" | BRONEK por. Henryk Walewski, pol. Wola VIII |
| drużyna "CEDRO" | CEDRO ppor. Jan Byczkowski, pol. pl. Bankowy 31 VIII |
| drużyna "ANDRZEJA" | ANDRZEJ por. Antoni Sławski - członkowie bazy lubelskiej |
| Sanitariat | dr BOLEK NN pol. VIII Stare Miasto |
mjr. OKOŃ Alfons Kotowski, 9 VIII mianowany d-cą "Grupy Kampinos", zginął w potyczce z oddziałami odgradzającymi 30 IX w rejonie Budy-Zosiny kpt. HERSE Zbigniew Szarawa, zastępca d-cy |
| Z nie wyjaśnionych przyczyn, w czasie koncentracji nie dołączyły do batalionu dwie z trzech kompanii. Na Wolę dotarli jedynie ludzie z kompanii por. "PORAWY" i pluton por. "AGATONA". O godzinie "W" oddział w sile ok. 120 żołnierzy obsadził cmentarz Ewangelicki. |
| Kompania "ZEMSTA" | PORAWA por. Stefan Matuszczyk |
| I pluton | PRAWY ppor. Józef Budzyński |
| II pluton | NAPRAWA por. Tadeusz Towarnicki, pol. 1 VIII Wola HENRYK ppor. Kazimierz Barszczewicz, pol. 27 VIII Nowe Miasto |
| III pluton | ANDRZEJEWSKI sierż. pchor. Andrzej Zawadzki |
pluton "AGATON" | AGATON por. Stanisław Jankowski, cichociemny |
kpt. NIEBORA Władysław Mazurkiewicz, poległ 11 VIII ul. Stawki róg Dzikiej [brat "Radosława"] ppor. SZCZĘSNY Michał Panasik |
O godzinie "W" baon tworzyły 4 kompanie złożone z następujących szkieletowych plutonów: pluton "KOSTKA" - NN pluton "CZARNEGO" - Tadeusz Janicki pluton "TORPEDY" - Kazimierz Jackowski pluton "MIRKA" - NN pluton "MARSA" - Tadeusz Mrówczyński pluton "BARTOSZA" - Bolesław Krzymkowski pluton "JERZYKÓW" - SZCZĘSNY Michał Panasik z POS "Jerzyki" pluton "NIEDŹWIEDZI" - NIEMY pchor. Leszek Niżyński z KN 2 plutony "OLSZYNY" - por. Tadeusz Wiwatowski z "KOLEGIUM A", pol. 11 VIII ul. Stawki 2 plutony "SARMAKA" - ppor. Henryk Gawlikowski pluton "KULESZY" - ppor. Witold Przyborowski pluton "GAŁĄZKI" - ppor. Zygmunt Ziemięcki łącznie ok. 350 żołnierzy w tym ok. 20-30 sanitariuszek |
kpt. mjr. PŁUG Adam Borys, dowódca baonu, c. ranny 6 VIII Wola por. JEREMI Jerzy Zborowski, p.o. d-cy 6 VIII-15 IX, 3 x ranny, ok. 23 IX zamordowany ppor. MIRSKI Jerzy Zapadko, p.o. d-cy, ranny: 3 VIII Wola i 26 VIII Starówka plut. pchor. KAKTUS Tadeusz Szabelski, adiutant d-cy, poległ 21 IX Wilanowska 10 kpr. pchor. ROBERT Wiesław Raciborski - kwatermistrz kpr. pchor. KORCZAK Wojciech Świątkowski - szef służby "Moto" DR MAKS Zbigniew Dworak - szef sanitariatu |
1. kompania | RAFAŁ kpr. pchor. Stanisław Leopold, poległ 25 VIII Starówka RYSIEK kpr. pchor. Ryszard Hoffman, z-ca, poległ IX Czerniaków |
| I pluton | MIETEK kpr. pchor. Antoni Sakowski, ranny: 8VIII i 27VIII, pol. 1 IX w kanałach AKSZAK plut. pchor. Przemysław Kardaszewicz, z-ca, pol. 24 VIII Starówka |
| II pluton | WŁADEK plut. pchor. Władysław Wajnert, pozostał na Żoliborzu GRYF sierż. pchor. Janusz Brochwicz-Lewiński, z-ca d-cy, c. ranny 8 VIII Wola |
| III pluton | OLEK plut. pchor. Tadeusz Kamiński, poległ 19 IX Czerniaków |
| IV pluton | HENRYK ppor. Jerzy Dargiel, ranny VIII Starówka |
| V pluton "NAROCZ" | DAMAZY por. Bronisław Jastrzębski |
2. kompania | MIRSKI kpr. pchor. Jerzy Zapadko, ranny: 3 VIII Wola, 26 VIII Starówka LUBICZ ppor. Marian Janczakowski, I z-ca, poległ 12 VIII Starówka KOPEĆ kpr. pchor. Stanisław Jastrzębski, II z-ca, c. ranny 6 VIII Wola i po przeniesieniu kanałami dwukrotnie ranny w Śródmieściu |
| I pluton | KOPEĆ plut. pchor. Stanisław Jastrzębski, TOMASZ ppor. Andrzej Góral |
| II pluton | MAG plut. pchor. Zdzisław Dobrowolski, ranny VIII Starówka ŻARSKI kpr. pchor. Marceli Wiśniewski, z-ca, ranny VIII Starówka |
| III pluton | BOLEC plut. pchor. Tadeusz Chojko, c. ranny VIII Wola RYŚ kpr. pchor. Zbigniew Chmaj, z-ca, poległ 15 VIII Starówka |
3. kompania | LUTY plut. pchor. Wacław Dunin-Karwicki, ranny 14 VIII na Powiślu, zmarł 21 XI LOT plut. pchor. Jerzy Gebert, ranny 31 VIII Starówka |
| I pluton | LOT plut. pchor. Jerzy Gebert |
| II pluton | MORS plut. pchor. Bohdan Czarnecki KRZYŚ plut. pchor. Krzysztof Kamil Baczyński, z-ca, pol. 4 VIII Pałac Blanka |
| III pluton | SZARAK kpr. pchor. Bogdan Woźniak, ranny 8 VIII i 14 IX SPOKOJNY kpr. Jerzy Chojecki, z-ca d-cy plutonu |
|
por. OLSZYNA Tadeusz Wiwatowski, d-ca kompanii, poległ 11 VIII 1944 ul. Stawki ppor. STASINEK Stanisław Sosabowski, d-ca plutonu, c. ranny 4/5 VIII 1944, stracił wzrok ppor. por. ŚNICA Bolesław Górecki, po zranieniu "Stasinka" d-ca plutonu, ppor. SŁOŃ Tadeusz Bembiński, d-ca plutonu, ostatni raz widziany 4 VIII szpital Karola i Marii |
Od 1 VIII 1944 oddział został podporządkowany dowódcy Kedywu KG AK i włączony w skład zgrupowania "Radosław". Początkowo kompania walczyła jako samodzielny oddział lecz po kilku dniach jej część - pluton "Olszyny" - wcielono do "Miotły". Walki w rejonie Stawek, cmentarzy i Okopowej "Kolegium A" okupiło ciężkimi stratami. 12 VIII 1944 resztki plutonu "Stasinka", pod dowództwem "Śnicy", detaszowano do baonu "Zośka". |
|
WOLA - STARÓWKA - CZERNIAKÓW - MOKOTÓW |
|
Stan uzbrojenia według: | Borkiewicza | Przygońskiego | Kirchmayera |
| karabiny | 100 | 806 | 100 |
| ręczne karabiny maszynowe | 10 | 10 | 10 |
| lkm-y i ckm-y | 4 | 4 | 4 |
| pistolety maszynowe | 194 | 200 | 200 |
| pistolety | 300 | 771 | nie podaje |
| karabiny ppanc. | 8 łącznie | 30 | 8 łącznie |
| granatniki ppanc. PIAT | 7 | ||
| miotacze ognia | 4 | nie podaje | 4 |
| granaty ręczne | 3000 | 2365 | 3000 |
| granaty ppanc. | 40 | 40 | 40 |
| butelki zapalające | 1000 | nie podaje | ok. 1000 |
Tak wyglądało uzbrojenie doborowego powstańczego zgrupowania Armii Krajowej. Dodam, że kompanie "Kedywu" uchodziły w Warszawie za najlepiej uzbrojone oddziały. A jak w tym czasie uzbrojony był pułk piechoty 2. AWP? To porównanie mówi samo za siebie... |
| pistolety maszynowe | 427 |
| karabiny | 1729 |
| ręczne karabiny maszynowe | 162 |
| ciężkie karabiny maszynowe | 54 |
| rusznice przeciwpancerne | 75 |
| działa kal. 76 mm | 4 |
| działa kal. 45 mm | 12 |
| moździerze kal. 120 mm | 8 |
| moździerze kal. 82 mm | 27 |
| moździerze kal. 50 mm | 18 |
Rodzi się więc pytanie: jak to możliwe, że tak słabo uzbrojony Kedyw zdołał przez 63 dni walczyć z regularnymi jednostkami armii niemieckiej? Ustalenie dokładnego stanu uzbrojenia Kedywu wydaje się dzisiaj zadaniem niewykonalnym. Składa się na to kilka powodów: przede wszystkim brakuje kompletu dokumentów z archiwum Kedywu, lecz nawet gdyby dokumenty te się odnalazły i tak nie poznalibyśmy pełnej prawdy. Część oddziałów nie ujawniała całej posiadanej broni - w nadziei na uzyskanie kolejnych sztuk z odgórnych przydziałów. Sporo broni zdobywano przed Powstaniem Warszawskim w zabronionych przez Komendę Główną "dzikich akcjach", a także kupowano, z prywatnych funduszy, od wycofujących się Węgrów i Niemców. Na uzbrojenie Kedywu składały się praktycznie wszystkie typy i systemy broni używanej na europejskich teatrach działań. Obok przedwojennej broni polskiej [VIS-y, radomskie Mausery 28], oddziały walczyły zdobyczną bronią niemiecką, czeską, włoską, belgijską, węgierską, lub pochodzącą ze zrzutów - angielską [BREN] i amerykańską [Thompson], a także - w końcowym okresie walk - sowiecką [rkm DP, PPSz-41], która pojawiła się we wrześniu wraz z desantem na Górnym Czerniakowie. Oczywiście nie można przemilczeć światowego precedensu jakim była konspiracyjna produkcja pistoletów maszynowych! Oddziały powstańcze walczyły konspiracyjnie produkowanymi STEN-ami i Błyskawicami. Na wysokich obrotach pracowały podziemne wytwórnie granatów [Sidolki, Filipinki] i butelek zapalających. Sposobem "chałupniczym" wytwarzano także plecakowe miotacze płomieni i lekkie granatniki. Ta różnorodność broni powodowała wiele problemów - głównie z amunicją. Najpopularniejszym nabojem był niemiecki 9x19 mm Parabellum [pistolety: Luger P-08, Walther P-38, pistolety maszynowe: STEN, MP-40, Błyskawica, Schmeisser MP.28/II, Bergmann Bgm-35, Beretta M 1938/42]. Karabiny samopowtarzalne [Mauser 98k] i karabiny maszynowe [MG-34, MG-42] opierały się o standardowy niemiecki kaliber 7,92 mm. Spore problemy mieli ci powstańcy, którym walczyć przyszło np. doskonałym amerykańskim peemem M1A1 Thompson kal. 11,43 mm, bądź równie dobrymi sowieckimi PPSz-41 kal. 7,62 mm [amunicji do "pepesz" praktycznie nie było na kim zdobyć...]. Mimo wszystkich tych problemów oddziały ppłk "Radosława" były powszechnie uważane za najlepiej uzbrojone w całym Powstaniu Warszawskim, a "siłę ich ognia" można było porównać jedynie z mokotowską "Basztą" ppłk "Daniela". W oczach żołnierzy z innych oddziałów chłopcy z "Miotły", "Zośki", "Czaty 49" i "Parasola" byli "uzbrojeni po zęby", a ich "Steny" i "Thompsony" wzbudzały z trudem ukrywaną zazdrość. |
