Od jesieni 1940 również Wehrmacht [nazwa umowna dla Heeres i Luftwaffe] wprowadził własne bluzy maskujące, krojem wzorowane na pierwszych wersjach używanych przez Waffen-SS. Pojawiła się też nowa wersja bluzy Tarnschlupfjäcke - M40 ["Tarnschnürhemd mit Kapuze" - "sznurowana bluza maskująca z kapturem"]. Bluzy te posiadały kaptur [nowość w stosunku do wzorów Waffen-SS] i charakteryzowały się kamuflażem w "geometryczne fragmenty" z nadrukowanymi "drzazgami". Podobnie rzecz wyglądała z bluzami stosowanymi przez Luftwaffe w jej dywizjach lądowych, spadochronowo-strzeleckich [Fallschirmschützen Division, Fallschirm-Jäger Division] oraz spadochronowo-pancernych [Fallschirm-Panzer Division 1. "Hermann Göring"]. Pod koniec wojny w jednostkach tych występowała cała gama maskujących kombinezonów, bluz polowych i mundurów spadochroniarskich. Jednak w Wehrmachcie sznurowana bluza "Tarnschlupfjäcke" nie była tak rozpowszechniona jak w Waffen-SS. Używały jej przede wszystkim elitarne dywizje takie jak "Großdeutschland" i podległe Abwerze oddziały do zadań specjalnych "Brandenburg". Na potrzeby Wehrmachtu zaprojektowano dwa wzory kamuflażu: "Sumpftarnmuster" 43/44 ["błotny", "bagienny"], występował w kilku odmianach oraz "Splittertarnmuster" 31/43 ["drzazgi, szczątki, odłamki"], odmiany A i B. Tym wzorem pokryte były pierwsze płachty Zeltbahn M31. W kamuflażu "błotnym" zastosowano efekt rozmycia plam poprzez dodanie jaśniejszej tonacji, drukowanej wokół wszystkich krawędzi figur geometrycznych ["rozmyte plamy" = "Verwischte Flecken"]. Podobny efekt rozmytych brzegów można zobaczyć na wzorze kamuflażu Waffen-SS "Rauchtarnmuster".

Gdy porównuje się wzory "Splitter" i "Sumpf" wyraźnie widać, że rysunek [układ] plam jest identyczny. Jasno-zielone plamy wzoru "Splitter", we wzorze "Sumpf" zastąpiono plamami rudo-rdzawymi, o rozmytych brzegach. Wzór "Sumpftarnmuster" - podobnie jak większość wzorów niemieckich kamuflaży - w 1944 uległ modyfikacji: ostre krawędzie wszystkich figur geometrycznych zastąpiono krawędziami rozmytymi, poprzez nałożenie na nie bardzo drobnych plamek w kolorach brązowym i zielonym.

"Sumpftarnmuster" 43	"Sumpftarnmuster" 44

Z materiałów tych, podobnie jak wcześniej dla Waffen-SS, wykonywano także jesienno-zimowe "parki" - odwracalne kurtki z kapturem [M42 Wintertarnwendejäcke], dwustronne pokrowce na hełmy [Stalhelm-Tarnüberzug], ocieplane spodnie [Wintertarnhose] i rękawice. Z zachowanych zdjęć wynika, że w Wehrmachcie najczęściej używanym elementem umundurowania kamuflażowego były peleryny "Zeltbahn" i pokrowce na hełmy. Dopiero zimą 1944/45, oddziały te otrzymały duże ilości jesienno-zimowych "parek" pokrytych powyżej omówionymi wzorami.

W polskim Internecie bardzo często spotykam określenie replik niemieckich bluz kamuflażowych jako... "Kangurki". Przyznam, rozbraja mnie to. Do tej nazwy najbardziej pasują bluzy oddziałów górskich "Windjäcke", ale ich też lepiej nie nazywać "kangurkami"...

Obracalna bawełniana M40 "Tarnschlupfjäcke mit Kapuze", jednostki lądowe Heeres i Luftwaffe. Kamuflaż "błotny" - Sumpftarnmuster 44, druga strona jest biała.

Rękaw - sposób zapinania paska

Wewnątrz kaptura wszyto muślinową osłonę twarzy - bluza przeznaczona dla snajperów  ["Scharfschütze"].

Bardzo dobrze zachowany oryginał we wzorze "Sumpf" 1943; wyraźnie widać ostre krawędzie plam, które we wzorze późniejszym nieco rozmyto.

"Tarnschlupfjäcke" - strona zimowa.

"Tarnschlupfjäcke" - kamuflaż "Splittertarn"

"Tarnschlupfjäcke" - kamuflaż "Splitter"

Rękaw - sposób zapinania ściągacza.

Tarnbluse - stosowana w pułkach dywizji polowych Luftwaffe, wzór "Splittertarnmuster"

Z braku laku... Improwizowany kamuflaż - czyli wszystkie chwyty dozwolone :)

Pierwsze przydziały mundurów zimowych na front wschodni dotarły o wiele za późno, lecz mimo to bardzo ucieszyły walczące tam wojska. Żołnierze wprost z furmanki pobierają nowe zimowe "parki", ocieplane spodnie i futrzane czapki.

Grupa oficerów w nowych "parkach". Oficer stojący w środku ma na sobie szarą "parkę" "Mausgrauenmuster".

Pamiątkowe zdjęcie z roku 1944 - jak widać - humory już nie dopisują J

Pierwsza wersja "parki" Wehrmachtu - "Mausgrauenmuster" - strona jesienna i zimowa. Podobne kolorystycznie były wkładane przez głowę skafandry używane przez oddziały górskie. Zaopatrzono je w trzy duże kieszenie umieszczone na piersiach.

Wintertarnwendejäcke - dwustronne, odwracalne "parki" M42. Od lewej: kamuflaż "błotny" "Sumpftarnmuster", wczesnej wersji M43 i "Splittertarnmuster".  Kurtki zaopatrzono w cztery ściągacze: przy kapturze [sznurek], w pasie [dwustronna taśma z materiału] i przy dolnej krawędzi [sznurek] i przy mankietach [taśma z materiału zapinana na metalowe guziki].

Polska, jesień 1944 - szkolenie ogniowe rekrutów z dywizji grenadierów ludowych. Praktycznie każdy z żołnierzy ubrany jest inaczej... Nas interesują mundury maskujące. Widoczne na zdjęciu "parki" uszyte są z dwóch obowiązujących wzorów kamuflażu. Obok starego "Splittermuster", widać również wprowadzany właśnie "Sumpfmuster".

Front nad Odrą - zima 1945.

"parka" M42 - strona zimowa

Front wschodni, zima 1943. Widoczny oddział Wehrmachtu w całości ubrany jest w kompletne mundury zimowe - "parki" i ocieplane odwracalne spodnie. Na rękawach żołnierzy funkcyjnych widoczne są przypięte opaski identyfikacyjne.

Pod Smoleńskiem.

Mundur jesienno-zimowy M42

Kolejny przykład równoczesnego stosowania w oddziałach dwóch wzorów kamuflażu.

Tarnhose M42

odwracalne spodnie w kamuflażu "Splittertarnmuster"

Pierwsze bluzy strzelców alpejskich były odwracalne - dwustronne: zielono-białe. Później umundurowanie tych oddziałów uzupełniły również mundury maskujące.

Tarnmüze M43

Tarnmütze M43 używana w jednostkach polowych Luftwaffe.

Hełm w pokrowcu maskującym Stalhelm-Tarnüberzug, kamuflaż: "Splittertarnmuster"

Pokrowiec w kamuflażu "Splittertarnmuster".

Czasami żołnierze Wehrmachtu stosowali pokrowce przeznaczone dla Waffen-SS

Grenadierzy z 6.DPanc [walki o Kowno] w płachtach Zeltbahn. Żołnierz stojący na pierwszym planie - po prawej - ma na sobie sznurowaną bluzę maskującą Tarnschlupfjacke we wzorze kamuflażu "Sumpftarnmuster".

Sygnatura jednej z wielu wytwórni płacht Zeltbahn. Na próbkach umieszczonych poniżej widać jak znacznie różniły się kolorystycznie mundury wytwarzane w różnych wytwórniach.

	"Warei" Berlin - starsza sygnatura
	"Warei" Berlin - 1943
	"Anton Jöring Bekleidungswerke"
	"Anton Jöring Bekleidungswerke" - 1937
	"Wilhelm Brocker Kleiderfabrik" Reutlingen
	"Franz Werl" [?] - Berlin 1941

Peleryna przeciwdeszczowa Zeltbahn w kamuflażu "Splittertarnmuster" A - druga strona z jaśniejszym nadrukiem.

Próbka materiału we wzorze "Splittertarnmuster". Ostatnia wojenna produkcja z wiosny 1945. Druk na płótnie drelichowym, skala zbliżona do naturalnej.

fartuch maskujący.

Kurtka spadochroniarska wzór II "Splittertarnmuster" - widoczny sposób umieszczania orła Luftwaffe i klapy ukośnych kieszeni górnych.

Bluza spadochroniarska II wersji z charakterystycznymi "nogawkami". W wersji I "nogawki" były fabrycznie zszyte, w wersjach kolejnych można je było przed skokiem zapinać na metalowe guziki.

Wprowadzony pod koniec wojny nowy mundur maskujący: Heeres-Tarnfelddienstjäcke M44, był wzorowany na wcześniejszych mundurach służbowych M37, M40. Bluza posiadała cztery kieszenie i wykładany kołnierz z patkami Kragenspiegel. Wszystkie oznaczenia służby i stopni noszono identycznie jak w mundurach Dienstrock i Felddienstjäcke.

To zdjęcie może u niektórych wywołać pewne zdziwienie... Widoczny na nim Oberstleutnant wojsk pancernych ma na sobie Drillichtanzug 43 we wzorze "groszkowym" ["Tupfenmuster"], używanym przez żołnierzy Waffen-SS. Na bluzie naszyty jest orzeł wojsk lądowych [Hoheitsabzeichen der Heeres]. Wiadomo, że między dywizjami SS i Wehrmachtu dochodziło - zwłaszcza na froncie zachodnim - do wielu transakcji wymiennych.

W mundurach maskujących SS, we Włoszech przez pewien czas walczyła dywizja "Hermann Göring".

Bluza Leutnanta Feldgendarmerie. Zwraca uwagę wprowadzony w 1944 orzeł na trójkątnej podkładce. Kamuflaż: "Sumpfmuster" 44.

Kolejny przykład wykorzystywania przez polowe oddziały Luftwaffe mundurów maskujących Waffen-SS: Tunezja, maj 1943, żołnierze Pz.Gren-Rgt "Hermann Göring" 2. w bluzach we wzorze "Rauchtarnmuster".

Obsługa MG-34 z Panzer-Division "Hermann Göring". Panterki i pokrowce Waffen-SS w kamuflażu "platanowym" i "palmowym". Zdjęcie wykonano latem 1943 w południowych Włoszech.

CIEKAWOSTKI

Powojenna bluza Straży Granicznej RFN wzorowana na kamuflażu "Sumpftarnmuster".

W latach 60-tych również Armia Ludowa NRD [NVA] zafundowała sobie mundury kamuflażowe we wzorze "Blumentarn" ["kwiecistym"], lecz nie nawiązywały one do tradycji Wehrmachtu - czego nie można powiedzieć o innych NRD-owskich mundurach :)

"Blumentarn"

I kolejna ciekawostka: NRD-owskie kurtki - notabene bardzo udane - często gościły na planach polskich filmów wojennych! "Udawały" deficytowe wówczas SS-mańskie "panterki". Można je podziwiać m.in. w filmach: "Jarzębina czerwona", "Kolumbowie" [foto] i "Polskie drogi".

Zdecydowanie bliżej wehrmachtowskich wzorów plasuje się... polska bluza kamuflażowa z lat 50-tych. Mundury te [kurtki + spodnie] używane były w oddziałach rozpoznawczych.

Czechosłowacki kamuflaż z lat 50/60 był próbą połączenia wcześniejszych wzorów niemieckich - zarówno Waffen-SS [owalne plamy] jak i Wehrmachtu ["drzazgi" i efekt rozmytych krawędzi].

Czechosłowacka peleryna przeciwdeszczowa obecnie wykorzystywana jest do produkcji replik mundurów niemieckich - niestety...

Współczesna parka Bundeswehry w kamuflażu "Flecktarn".

... a dzisiaj?

Na całym świecie nadal trwają intensywne prace nad nowymi wzorami kamuflażu. Amerykanie opracowują "kamuflaż aktywny", dzięki któremu żołnierze praktycznie "rozpływają się" na współczesnym polu walki i stają się... niewidoczni!!!

Oczywiście stale udoskonala się "klasyczne" wzory "camo". Powstają realistyczne materiały bardzo wiernie oddające konkretne lasy wszelkich szerokości geograficznych - zobacz zdjęcia na dole strony.

Snajper A.D. 2003. Tak zamaskowanego faceta można rozdeptać podczas spaceru w parku...

Paniom też w kamuflażu do twarzy - może tylko za dużo cywilnego pudru i szminki :)

Współczesne materiały kamuflażowe

3-Farben Wüstentarn

Holland Wüstentarn

Holländischer DPM